دیگنیتی یکی از کراساوورهای مدرن و محبوب بازار ایران است که به دلیل طراحی جذاب و پیشرانه مجهز، طرفداران زیادی پیدا کرده است. اما مانند بسیاری از خودروهای توربو و مدرن، سیستم اگزوز و بهخصوص کاتالیزور دیگنیتی به کیفیت سوخت، نوع رانندگی و شرایط کارکرد بسیار حساس است.
در صورت خرابی کاتالیزور، عملکرد موتور، مصرف سوخت، آلایندگی و حتی قبولی در معاینه فنی تحت تأثیر قرار میگیرد؛ به همین دلیل تعمیر کاتالیزور دیگنیتی باید بهصورت تخصصی و اصولی انجام شود.
در این صفحه، علائم خرابی، دلایل آسیب، روشهای بازسازی و نکات مهم قبل از تعمیر کاتالیزور دیگنیتی را بهطور کامل مرور میکنیم.
کاتالیزور دیگنیتی چیست و چه نقشی دارد؟
کاتالیزور قطعهای از سیستم اگزوز است که در مسیر خروج دود موتور قرار میگیرد و با استفاده از ساختار شبکهای (هانیکامب) و پوشش فلزات گرانبهایی مانند پلاتین، پالادیوم و رودیم، گازهای سمی را به گازهای کمضرر تبدیل میکند.
در دیگنیتی، به دلیل استانداردهای آلایندگی بالاتر، عملکرد صحیح کاتالیزور برای کاهش گازهای مضر و حفظ راندمان موتور بسیار مهم است.
وظایف اصلی کاتالیزور دیگنیتی:
- کاهش مونوکسید کربن (CO)
- کاهش هیدروکربنهای نسوخته (HC)
- کاهش اکسیدهای نیتروژن (NOx)
- کمک به قبولی در معاینه فنی
علائم خرابی کاتالیزور دیگنیتی
خرابی یا گرفتگی کاتالیزور دیگنیتی معمولاً با چند علامت مشخص خود را نشان میدهد. مهمترین نشانهها عبارتاند از:
- افت قدرت و شتاب: خودرو بهخصوص در سربالایی یا هنگام سبقت، سنگین و بیجان میشود.
- افزایش مصرف سوخت: بهدلیل اختلال در خروج دود و احتراق غیر استاندارد، مصرف سوخت بالاتر میرود.
- روشن شدن چراغ چک موتور: خطاهای مرتبط با سیستم اگزوز و سنسور اکسیژن روی دیاگ دیده میشود.
- بوی نامطبوع از اگزوز: بوی شبیه تخممرغ گندیده یا سوخت ناقص از پشت خودرو احساس میشود.
- دود غیرعادی: در برخی موارد دود تیره یا آبی از اگزوز مشاهده میشود.
در صورت مشاهده این علائم، بهتر است هرچه سریعتر برای بررسی و بازسازی کاتالیزور دیگنیتی اقدام شود تا از آسیب بیشتر به موتور و سنسورها جلوگیری شود.
مهمترین دلایل خرابی کاتالیزور دیگنیتی
- سوخت بیکیفیت: استفاده مداوم از بنزین کمکیفیت یا غیر استاندارد، رسوب و دوده زیادی روی شبکه داخلی کاتالیزور ایجاد میکند.
- احتراق ناقص: مشکلاتی مانند خرابی شمع، کویل، انژکتور یا تنظیم نبودن موتور باعث ورود سوخت نسوخته به کاتالیزور میشود.
- نشتی روغن یا ضدیخ: ورود روغن یا مایع خنککننده به مسیر اگزوز میتواند شبکه داخلی کاتالیزور را مسدود یا ذوب کند.
- ضربه فیزیکی: برخورد خودرو با موانع زیرین، چالهها یا دستاندازهای شدید، ممکن است به پوسته کاتالیزور یا شبکه داخلی آن آسیب بزند.
- تیونینگ و رانندگی پرفشار: استفاده مداوم از گاز سنگین، شتابگیریهای ناگهانی و تیونینگ غیر اصولی میتواند دمای کاتالیزور را بیش از حد بالا ببرد.
روشهای تعمیر و بازسازی کاتالیزور دیگنیتی
نوع تعمیر بسته به وضعیت واقعی کاتالیزور متفاوت است. مرحله اول همیشه «تشخیص دقیق» است و پس از آن یکی از روشهای زیر انجام میشود:
۱. تشخیص تخصصی کاتالیزور
- بررسی خطاهای ECU با دستگاه دیاگ
- تست فشار اگزوز (Back Pressure)
- بررسی دمای ورودی و خروجی کاتالیزور
- بررسی سنسورهای اکسیژن قبل و بعد از کاتالیزور
۲. شستشو و تمیز کردن کاتالیزور
اگر مشکل اصلی گرفتگی و رسوب باشد، میتوان با شستشوی اصولی تا حد زیادی عملکرد کاتالیزور را برگرداند.
روشهای معمول برای شستشوی کاتالیزور شامل:
- استفاده از محلولهای شستشوی استاندارد
- شستشوی دستی پس از باز کردن کاتالیزور از روی خودرو
این کار باید با دقت و توسط فرد متخصص انجام شود تا به شبکه داخلی صدمه وارد نشود.
۳. بازسازی یا تعویض مغزی کاتالیزور
اگر شبکه داخلی (هانیکامب) شکسته، پودر شده یا ذوب شده باشد، شستشو دیگر کافی نیست و باید مغزی کاتالیزور تعویض شود.
در این روش، پوسته اصلی حفظ شده و مغزی جدید و استاندارد جایگزین میشود.
۴. بررسی و کنترل سنسور اکسیژن
گاهی اوقات مشکل اصلی از خود کاتالیزور نیست، بلکه سنسور اکسیژن یا تنظیم سوخت است. به همین دلیل، قبل یا بعد از تعمیر کاتالیزور، عملکرد سنسورها باید حتماً کنترل شود.
نکات مهم در نگهداری کاتالیزور دیگنیتی
- استفاده از سوخت با کیفیت و جایگاههای معتبر
- سرویس دورهای شمع، کویل و سیستم احتراق
- رفع سریع نشتی روغن یا ضدیخ
- اجتناب از رانندگی طولانیمدت در دور موتور بسیار بالا
- انجام تنظیم موتور و چک دورهای آلایندگی
رعایت این موارد عمر کاتالیزور دیگنیتی را افزایش میدهد و احتمال نیاز به تعمیرات سنگین را کمتر میکند.
انتخاب تعمیرگاه مناسب برای تعمیر کاتالیزور دیگنیتی
- تخصص در سیستم اگزوز و کاتالیزور: حتماً تعمیرگاهی را انتخاب کنید که تجربه مستقیم در بازسازی کاتالیزور دیگنیتی داشته باشد.
- استفاده از قطعات استاندارد: مغزی و قطعات مورد استفاده باید کیفیت بالا و استاندارد داشته باشند.
- وجود گارانتی: خدمات حرفهای معمولاً با گارانتی کتبی ارائه میشوند.
در بسیاری از موارد، مجموعههای تخصصی تعمیر کاتالیزور، مانند کاتالیزور دات کام، خدمات خود را با گارانتی کتبی ۱۸ ماهه یا ۶۰ هزار کیلومتر ارائه میکنند تا خیال شما از بابت کیفیت کار راحت باشد.
هزینه تعمیر کاتالیزور دیگنیتی
هزینه تعمیر یا بازسازی کاتالیزور دیگنیتی به چند عامل اصلی بستگی دارد:
- میزان گرفتگی یا آسیب داخلی
- نیاز به شستشو، بازسازی یا تعویض مغزی
- نوع و کیفیت قطعات استفادهشده
- دستمزد تخصصی تعمیرگاه
معمولاً پس از بررسی حضوری و تست تخصصی، میتوان هزینه دقیقتر را اعلام کرد. در بسیاری از موارد، بازسازی اصولی بهصرفهتر از تعویض کامل کاتالیزور است.
جمعبندی
کاتالیزور دیگنیتی نقشی حیاتی در کاهش آلایندگی، حفظ سلامت موتور و قبولی در معاینه فنی دارد.
بیتوجهی به علائمی مانند افت شتاب، مصرف سوخت بالا، بوی بد اگزوز یا روشن شدن چراغ چک، میتواند باعث خرابیهای سنگینتر و هزینههای بالاتری شود.
اگر مشکوک به خرابی کاتالیزور خودروی دیگنیتی هستید، بهترین کار مراجعه به یک مرکز تخصصی تعمیر کاتالیزور و انجام عیبیابی دقیق است تا مشکل در سریعترین زمان و با کمترین هزینهی ممکن برطرف شود.